MAŁOPOLSKA TO GO

Żeńska szkoła Związku Harcerstwa Polskiego w Sromowcach Wyżnych , fot. Henryk Schabenbeck , NAC sygn. 3/1/0/6/579

Olga Małkowska i skauting w Małopolsce

Małopolska oraz dawna Galicja stanowią kolebkę polskiego skautingu. Tutaj brytyjskie metody wychowawcze Roberta Baden-Powella połączono z dążeniem do odzyskania niepodległości  ‒ główny twórca harcerstwa, Andrzej Małkowski, ujął tę myśl w słynnym haśle „Skauting plus niepodległość”. Przełom nastąpił we Lwowie, gdzie w rozwój ruchu włączyły się lokalne organizacje, takie jak Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” zapewniające zaplecze organizacyjne oraz etyczne stowarzyszenie „Eleusis”. To właśnie tam skauting zyskał wsparcie młodych społeczników, wśród których kluczową rolę odegrała Olga Drahonowska, urodzona w 1888 roku w Krzeszowicach. Olga była osobą wszechstronnie uzdolnioną – kształciła się w lwowskim Konserwatorium Muzycznym, pisała wiersze, rzeźbiła, prowadziła zajęcia sportowe w „Sokole” oraz działała w niepodległościowym „Zarzewiu” i Polskich Drużynach Strzeleckich. W maju 1911, kiedy we Lwowie powstały pierwsze drużyny, objęła opieką III Lwowską Drużynę Skautek im. Emilii Plater.  Olga została pierwszą komendantką skautek, wprowadziła powszechne dziś pozdrowienie „Czuwaj!” oraz stworzyła hymn harcerski Wszystko, co nasze, Polsce oddamy, dopisując refren do wiersza Ignacego Kozielewskiego i dopasowując go do znanej melodii. W czerwcu 1913 roku z powodu choroby przeniosła się do Zakopanego, gdzie wzięła ślub z Andrzejem Małkowskim. Po wybuchu I wojny światowej i odejściu męża do Legionów Olga kierowała zakopiańskim harcerstwem, organizując pocztę skautową, ochronkę, herbaciarnię dla dzieci oraz skautową straż porządkową. Małkowscy tworzyli także tajne magazyny broni w Tatrach z myślą o proklamowaniu Rzeczypospolitej Podhalańskiej. Gdy ich działalność została ujawniona  przez policję austriacką, musieli uciekać za granicę.

Po latach pracy społecznej w USA, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii oraz po tragicznej śmierci męża w katastrofie morskiej w 1919 roku, Olga wróciła do Polski. W latach 20. XX wieku osiadła w Pieninach, gdzie na kupionej w Sromowcach Wyżnych działce wybudowała Cisowy Dworek i stworzyła Szkołę Pracy Harcerskiej. Z czasem w Sromowcach powstały kolejne budynki w stylu zakopiańskim, takie jak Orle Gniazdo i Watra, a w pobliskim Czorsztynie – ukryta w lesie Pustelnia służąca Małkowskiej do pracy i odpoczynku. Ośrodek ten stał się międzynarodowym centrum skautowym, które odwiedziła m.in. Naczelna Skautka Świata Olave Baden-Powell.

Podczas II wojny światowej Olga prowadziła na uchodźstwie domy dla polskich dzieci w Wielkiej Brytanii oraz stała na czele Komitetu Naczelnego ZHP poza Granicami Kraju. Do Polski powróciła w 1961 roku i zamieszkała w Zakopanem, gdzie zmarła w nocy z 15 na 16 stycznia 1979 roku, dokładnie w 60. rocznicę śmierci męża. Została pochowana na Nowym Cmentarzu w Zakopanem, a jej trumnę wiozły góralskie sanie eskortowane przez harcerzy. 

Pamięć o pionierach skautingu w Małopolsce kultywują liczne instytucje regionalne, wśród których kluczową rolę odgrywa Muzeum i Centrum Ruchu Harcerskiego (oddział Muzeum Krakowa) mieszczące się w dawnym Forcie Jugowice w Krakowie, Muzeum Harcerskie w Zakopanem oraz Szkoła Podstawowa im. dh. Olgi Małkowskiej w Sromowcach Wyżnych.

Na szlaku przydaje się prowiant 😉 Ta strona używa plików cookies i localStorage.
Korzystając z niej, akceptujesz ich wykorzystywanie zgodnie z polityką prywatności.