Etnodizajn – to słowo towarzyszyć nam będzie podczas spaceru po Zakopanem. Chociaż (w co trudno uwierzyć) do niedawna nie istniało nawet takie pojęcie, to etnodizajn – rozumiany jako nurt we wzornictwie – istnieje już od ponad wieku. Sam termin pojawił się natomiast dopiero przed kilkoma laty i od tamtej pory robi zawrotną karierę. Do życia powołało go Muzeum Etnograficzne w Krakowie, które w 2009 roku zorganizowało imprezę nazwaną – jakżeby inaczej – Festiwalem Etnodizajnu. Z pewnością zarówno samo wydarzenie, jak i towarzyszące mu działania przyczyniły się do uświadomienia szerszemu gronu odbiorców ścisłej relacji pomiędzy etnografią a dizajnem. W końcu nacisk został położony na źródło inspiracji projektów tworzonych w duchu etno, czyli na kulturę ludową, która jest słowem kluczem w opisywanym nurcie.

Za jedną z podstaw etnodizajnu uważa się styl zakopiański, uznawany za pierwszy polski styl narodowy. Jego twórca Stanisław Witkiewicz inspirował się podhalańską sztuką ludową. Również obecnie jest ona źródłem, z którego niemal nieustannie czerpią – z lepszymi lub gorszymi rezultatami – projektanci. Przedmioty z góralskimi motywami spotkamy m.in. w sklepach z pamiątkami rozsianych po całej Polsce, od morza (sic!) do Tatr. Najczęściej są one jedynie marną imitacją tego, co można by nazwać kulturą ludową Podhala. W formie nieprzetworzonej – a więc najbliższej tej, którą inspirował się twórca stylu narodowego – najlepiej zachowała się ona oczywiście w Zakopanem.

Polecamy wędrówkę tamtejszym Szlakiem Stylu Zakopiańskiego, na którym znajduje się 41 najważniejszych zabytków stworzonych w zgodzie z założeniami koncepcji Witkiewicza. Spośród nich wybraliśmy takie perełki jak willa Oksza czy chałupa Gąsieniców-Sobczaków. Podczas spaceru radzimy trochę „pobłądzić” po Zakopanem i wypatrywać innych przykładów stylu zakopiańskiego. Do błądzenia szczególnie polecamy ulice Kościeliską, Krupówki, Zamoyskiego i Jagiellońską.

Niezastąpionym źródłem wiedzy na temat etnodizajnu, a także znakomitym narzędziem dla projektantów jest „Rzecz małopolska. Wzornik inspiracji etnograficznych” stworzony przez wspomniane już Muzeum Etnograficzne.