Szlak Frontu Wschodniego I Wojny Światowej


Na mapie Małopolski niedługo pojawi się nowy szlak turystyczno-kulturowy – Szlak Front Wschodniego I Wojny Światowej. Jest to ogólnopolska inicjatywa, w którą włączyło się osiem województw (łódzkie, warmińsko-mazurskie, podlaskie, mazowieckie, świętokrzyskie, lubelskie, małopolskie i podkarpackie), której celem jest stworzenie nowej trasy turystycznej o znaczeniu ogólnopolskim, prowadzącej przez miejsca walki, obiekty i materialne ślady I Wojny Światowej na ziemiach polskich.
Małopolska jako pierwsza podjęła działania zmierzające do realizacji tego zamierzenia. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego ogłosił wiosną 2010 r. konkurs grantowy na realizację I etapu Szlaku. W wyniku konkursu zadanie zostało powierzone Oddziałowi PTTK „Ziemi Tarnowskiej” w Tarnowie. Koordynatorem projektu został Powiat Tarnowski, natomiast partnerem projektu Powiat Gorlicki. Powołano również panel ekspertów, w składzie którego znaleźli się historycy, przedstawiciele powiatów, instytucji kultury, przewodnicy turystyczni, urzędnicy.
(Cytat za: oficjalną stroną projektu) Na szlaku znajdą się najcenniejsze obiekty i miejsca, które są niemymi świadkami wydarzeń z lat 1914-1918, m.in. zbiory zgromadzone w muzeum w Gorlicach, pola bitew, Muzeum Lotnictwa w Krakowie, Forty leżące na Szlaku Twierdzy Kraków itp. Teren Małopolski usiany jest licznymi cmentarzami, na których pochowano tysiące żołnierzy różnej narodowości m.in. Austriaków, Niemców, Czechów, Słowaków, Węgrów, Rosjan, Polaków, stąd też na szlak zostaną wpisane największe wojenne cmentarze Małopolski. Przebieg szlaku w Małopolsce:
  • Tarnów – pierwsze miasto niepodległe: Pomnik Nieznanego Żołnierza, siedziba garnizonu austriackiego, siedziba garnizonu rosyjskiego, koszary, szpital wojskowy, szlak cmentarzy I wojny światowej,
  • Zakliczyn – cmentarz wojenny nr 293,
  • Lubinka – Dąbrówka Szczepanowska:kompleks trzech cmentarzy wojennych nr 191, 192 i 193,
  • Łowczówek – cmentarz wojenny legionistów nr 171,
  • Bogoniowice – cmentarz wojenny nr 138,
  • Staszkówka – cmentarz wojenny nr 118,
  • Łużna – wzgórze Pustki – cmentarze wojenne nr 123 i 122.
    Na ziemi gorlickiej, w czasie I wojny światowej (1914-1918) miała miejsce jedna z największych bitew na froncie wschodnim. W trakcie tzw. operacji gorlickiej zginęło tysiące żołnierzy po obu walczących stronach, w tym wielu Polaków. Jako obywatele państw zaborczych walczyli oni naprzeciw siebie w armii rosyjskiej i austriackiej. Po tych wydarzeniach pozostało tutaj ponad osiemdziesiąt cmentarzy. Największym na terenie Galicji Zachodniej jest położony na wzgórzu Pustki, na skraju wsi Łużna, cmentarz oznaczony numerem 123. Jest on również największą nekropolią żołnierzy węgierskich poza granicami Republiki Węgierskiej.
  • Gorlice – Góra Cmentarna: cmentarz wojenny nr 91,
  • Gorlice – Muzeum PTTK, ul. Wąska 7,
  • Małastów – cmentarz wojenny nr 60 na Przełęczy Małastowskiej,
  • Nowy Sącz: cmentarz komunalny – kwatera wojskowa, cmentarz nr 350, cmentarz komunalny – kwatera legionistów, Dąb Wolności – planty – posadzony w 1918 r. jako symbol odzyskania wolności,
  • Marcinkowice: cmentarz wojenny nr 352, dwór, w którym w 1914 r. przebywał J. Piłsudski,
  • Wzgórze Jabłoniec: cmentarz nr 368 – Limanowa,
  • Limanowa: kwatera na cmentarzu komunalnym – cmentarz nr 366, dom, gdzie mieszkał Piłsudski, ul. M. B. Bolesnej,
  • Przełęcz Rydza-Śmigłego (Chyszówki) – Chyszówki,
  • Kamionka Mała – cmentarz nr 357,
  • Muchówka – Leszczyna – cmentarz nr 308,
  • Wieliczka - kwatera wojskowa nr 381 na cmentarzu komunalnym,
  • Wzgórze Kaim – obelisk – Kraków,
  • Twierdza Kraków – Fort Prokocim,
  • Twierdza Kraków – Fort Kosocice,
  • Twierdza Kraków – Fort Rajsko,
  • Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie,
  • Szlak Twierdzy Kraków – odcinek południowy, rozpoczyna się na skrzyżowaniu ulic Rybitwy i Golikówka, a kończy przy Forcie św. Benedykta na wzgórzu Lasoty na Krzemionkach,
  • Szlak Twierdzy Kraków – odcinek północny, ta część szlaku rozpoczyna się w rejonie Fortu Mogiła przy przystanku tramwajowym na ul. Igołomskiej, a kończy się na skrzyżowaniu ulic T. Kościuszki i św. Bronisławy na Salwatorze,
  • Twierdza Kraków – Fort Grębałów,
  • Twierdza Kraków – Fort Krzesławice,
  • Muzeum „Otwarta Twierdza” – Fort nr 44 Tonie,
  • Kraków, ul. Oleandry – miejsce wymarszu I Kompanii Kadrowej,
  • Michałowice-Komora – obelisk,
  • Rzeplin – dwa cmentarze wojenne,
  • Skała: kwatera wojenna na cmentarzu komunalnym, pomnik,
  • Jangrot – Cieplice – cmentarz wojenny,
  • Krzywopłoty – Bydlin - miejsce bitwy z udziałem legionistów,
  • Kaliś (Ogonów) – cmentarz wojenny „Kaliś”,
  • Miechów: pomnik, kwatera wojskowa na cmentarzu komunalnym,
  • Książ Wielki: pałac, kwatera wojskowa na cmentarzu.
Oficjalne otwarcie szlaku planowane jest w 2014 roku.

WWW: http://szlakimalopolski.mik.krakow.pl/?szlaki=szlak-frontu-wschodniego-i-wojny-swiatowej-szlak-ogolnopolski-2