Skarby bocheńskiej architektury. SpacerowM!K


Zapraszamy na wycieczkę szlakiem bocheńskich willi i rezydencji, będących świadectwem świetności miasta. Ulica Regis 3 stanowi pierwszy punkt na wycieczkowej liście.  To tutaj w czasach średniowiecznych znajdował się Zamek Żupny. Zamek, ufundowany przez księcia Bolesława Wstydliwego w połowie XIII wieku, pełnił rolę centrum administracyjnego kopalni. Wielokrotnie przebudowywany, zmieniał swe architektoniczne oblicze: był kolejno budowlą o charakterze gotyckim i renesansowym. Zniszczony w czasie potopu szwedzkiego, został w części przeznaczony do rozbiórki. Do dmia dzisiejszego zachowało się jedynie skrzydło północne, które po przebudowie w XIX wieku nie daje wyobrażenia o jego dawnej świetności i przeznaczeniu. Idąc od Zamku Żupnego ulicą Regis, a następnie kierując się na wzgóze ulicą Konstytucji 3 Maja, widać perłę bocheńskiej architektury przełomu XIX i XX wieku koci zamek zaprojektowany przez Teodora Talowskiego. Nazwa budynku pochodzi od lwiej głowy, będącej elementem dekoracji rzeźbiarskiej frontu. Bocheńska willa wzniesiona na zamówienie doktora Mieczysława Dembowskiego dziś jest siedzibą Państwowego Archiwum w Bochni. Budowle Talowskiego, uważanego za jednego z najwybitniejszych polskich architektów, charakteryzuje baśniowa wyobraźnia i łączenie elementów architektonicznych z różnych epok i stylów. Do jego najwybitniejszych dzieł zalicza się domy Pod pająkiem (ul. Karmelicka 35) i Pod śpiewającą żabą (ul. Retoryka 1-2) w Krakowie. Klimat dawnej Bochni można poczuć idąc ulicą Oracką, której atutami są malownicze położenie oraz ciekawa zabudowa willowa. Znajdują się tutaj liczne przykłady XIX-wiecznych rezydencji bochnian. Pod numerami 1 i 27 możemy obejrzeć klasycystyczne dworki, których cechą charakterystyczną jest kolumnowy portyk*. Dom nr 7, nazywany willą Pod orłem, został zbudowany w 1889 roku na miejscu dawnego dworku pisarzy żupnych i podobnie jak dom nr 9 z około 1890 roku, należy do nurtu architektury neorenesansowej. Kolejnym miejscem na mapie Skarbów bocheńskiej architektury jest ulica Matejki, do której prowadzi ulica Czackiego, jak i ulica Studencka z parkiem. I Tutaj pod numerami 12 i 14 mieszczą się budynki z 1903 roku, projektu Gabriela Niewiadomskiego, oba utrzymane w stylistyce historyzująco-secesyjnej. Na ulicy Kazimierza Wielkiego nr 31/33 można podziwiać zbudowany w 1893 roku eklektyczny gmach Rady Powiatowej obecnie znajduje się tutaj siedziba Starostwa Bocheńskiego. Jest to dzieło znanego krakowskiego architekta Władysława Ekielskiego, który współpracował z takimi sławami, jak Stanisław Wyspiański czy Tadeusz Stryjeński. Przechodząc ulicą Kazimierza Wielkiego, nie sposób nie zwrócić uwagi na gmach Urzędu Miejskiego, który został wzniesiony w 1887 roku w stylu historyzmu**. Zwróć uwagę na zegar jego mechanizm pochodzi z 2. połowy XIX wieku! Na bocheńskim Rynku na szczególną uwagę zasługują trzy późnobarokowe kamienice: pod numerami 1, 2 i 3. Najcenniejszym wśród nich zabytkiem jest zbudowana w 2. połowie XVIII wieku siedziba założonego w 1936 roku Stowarzyszenia Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej (nr 2). Koniecznie należy odwiedzić Muzeum im. Stanisława Fischera (Rynek 20), którego siedzibą jest dawny klasztor dominikanów. Najstarsze fragmenty budynku pochodzą z XVI wieku. W muzeum zgromadzono 16 tysięcy obiektów z różnych dziedzin życia, sztuki i nauki. [Muzeum czynne: wtorek“piątek w godz. 10.00“16.00, sobota“niedziela w godz. 10.00“14.00] Czas spaceru: 75 min. Bibliografia:
  • Flasza J., Bochnia. Przewodnik po mieście, Bochnia 1998
  • www.bochnia.pl
* tutaj: otwarty ganek
** nurt w XIX-wiecznej architekturze światowej polegający na naśladownictwie stylistyki minionych epok, np. neorenesans, neobarok.
 

Materiał przygotowany w ramach projektu Pierścień św. Kingi edycja 2008

WWW: http://szlakimalopolski.mik.krakow.pl/?szlaki=spacerowmk-skarby-bochenskiej-architektury-trasa-spacerowa-po-bochni