Kuzyni

Kuzyni

Autor: Marcin Gorczyński, Licencja: CC BY-SA

Mnogość lasów oraz wapiennych skałek otaczających Kraków sprawia, że Małopolska to także królestwo wielu gatunków zwierząt. Wśród nich wymienić można karłowate smoki – a właściwie ich kuzynów. Przedstawiamy wam 3 gatunki gadów zamieszkujących leśne ostępy. Właśnie zaczynają się gody tych malutkich zwierząt, więc wybierając się w słoneczny dzień do lasu, możemy mieć szczęście i je spotkać.

Zwinna bestia

Jednym z rodzimych smoków jest jaszczurka zwinka (Lacerta agilis). Jaszczurka ta charakteryzuje się krótkimi nóżkami i masywną głową. Zwinka jest jasnobrązowa z ciemnym pasem przebiegającym przez środek pleców. Gdzieniegdzie na ciele znajdują się ciemnobrązowe plamy z białą obwódką.

Gdy dochodzi do godów, to jest w maju i czerwcu, w okolicy policzków u samców można obserwować delikatne zielone zabarwienie. Samiczka po godach składa około 10 jaj charakteryzujących się miękką osłonką. Jaja, inkubowane w rozgrzanej ziemi, młode osobniki opuszczają po 8 tygodniach.

Jest to „smok” zamieszkujący miejsca suche. W związku ze swoją ciepłolubnością zwinka jest aktywna głównie za dnia. Żywi się owadami.

Płochliwe maleństwo

Jaszczurka żyworodna (Lacerta vivipara) zamieszkuje bagna i lasy, rzadziej łąki. Jest jasnobrązowa na grzbiecie, ciemnobrązowa po bokach. Dorosła ma od 12 do 16 cm długości. Jest bardzo płochliwa i, mimo krótkich kończyn, szybka i zwinna.

W odróżnieniu do zwinki nie lubi się wygrzewać na słońcu. W zimie zapada w odrętwienie nawet do 9 miesięcy.

Gody tej jaszczurki przypadają na marzec i kwiecień. Po odbyciu godów, w okolicach czerwca żyworódka rodzi od 3 do 10 młodych. Żyworodność tego gada jest przystosowaniem do zamieszkiwania chłodniejszych regionów Europy.

Beznogi a smok
 
Trzecim i ostatnim jaszczurzym przedstawicielem małopolskiej fauny jest padalec zwyczajny (Anguis fragilis). Jest to beznoga jaszczurka o gładkich łuskach, często mylona z wężem. Ma bogate ubarwienie w różnych odcieniach brązu. Dorasta do 50 cm. Występuje u niej dymorfizm kolorystyczny, to jest samiczki na ogół charakteryzują się ciemniejszym ubarwieniem niż samce.

Uwielbiają przebywać na terenach wilgotnych i gęsto porośniętych. Aktywność padalca przypada na noc i wczesny ranek. O poranku często można go zaobserwować jak poluje. Podczas dnia odpoczywa pod kamieniami. Tuż przed zimą (w październiku), jaszczurka ta wynajduje sobie norkę w pniu drzew. W nich przetrwa zimowe mrozy.

Gody tego niesamowitego zwierzęcia przypadają na miesiące od kwietnia aż do września. Po 12 tygodniach samica rodzi od 8 do 24 młodych; są one bardzo małe, mają do 4 do 9 cm.

Pamiętajmy, że w Polsce wszystkie gatunki gadów są pod ochroną. Jeśli podczas porannego grzybobrania, spotkamy jakąś jaszczurkę na naszej drodze – poobserwujmy ją (ponieważ są to przepiękne i fascynujące zwierzęta), ale nie płoszmy i nie niszczmy ich legowisk. Nie zaśmiecajmy ich terenów, by małopolskie smoki mogły fascynować nowe pokolenia – nie tylko na zdjęciach w internecie.

Tekst: Marcin Gorczyński, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie
Fot: samiec jaszczurki zwinki, bio tom, Wikipedia CC-BY-SA 3.0